Hoogstam(fruit)bomen 'Vier voor Twee'
WAARDEN
De landschappelijke waarde van de boomgaard is wellicht het
duidelijkst in de bloeiperiode, wanneer ze met geuren en kleuren het landschap
behaagt.
Ook is er de biologische waarde. Hoogstamfruitbomen lijken meer
resistent te zijn tegen allerlei ziektes en plagen dan hun kleine broertjes.
Komt daar nog het ecologisch belang bij. Hoogstamfruitbomen
vormen namelijk een aparte biotoop voor veel insectenetende vogels.
Men kan eveneens van een historische waarde spreken indien men
opnieuw de streekeigen variëteiten kweekt.
DE ACTIE
Omwille van voorgaand belang besloot de gemeente Staden het project “Behaag het Landschap” uit te breiden met een pakket hoogstamfruitbomen. Het is de bedoeling dat deze hoogstammen geplant worden in hiervoor aangepaste zones in landelijke gebieden. Voor de aankoop en aanplant kan de aanplanter rekenen op advies en een subsidie.
WIE KOMT ER IN AANMERKING VOOR DEZE ACTIE
Ieder gezin van de gemeente Staden dat minimum een vijftal are grond ter beschikking heeft.
HET AANBOD
De aanplanter kan zelf een pakket van 4 hoogstam(fruit)bomen
samenstellen. Hij/zij kan kiezen uit een aanbod van 8 appelsoorten,
5 peresoorten, 3 pruimesoorten, 3 krieke‑ of kersensoorten en 1 notelaar.
Bij het aanbod hoort eveneens een bestuivingschema waar bij de keuze rekening
mee dient gehouden te worden.
Bij de selectie van het aanbod werd met volgende criteria rekening gehouden:
- de smaak
- de ziektegevoeligheid
- het vroeger ook aanwezig zijn in West‑Vlaanderen
- de bestuivingmogelijkheden
- de spreiding van de rijptijd over het gehele seizoen
- de gebruiksmogelijkheden van het fruit (verse consumptie, verwerking).
De pakketten van vier bomen, waarvan de besteller er slechts twee hoeft te betalen, gaan voor een luttele 25,00 euro van de hand. Hierbij dient wel opgemerkt dat de notelaar wegens zijn duurte voor twee bomen geldt.
Naast de actie ‘Vier voor Twee’ is er eveneens de actie ‘Behaag het Landschap’. Door het grote succes ervan gaat het aanplanten van streekeigen hagen en houtkanten in Staden onverminderd voort. Maar ook buiten onze gemeente wordt ze verdergezet. Zo organiseert Proclam (Provinciaal Centrum voor Landbouw en Natuur) de actie “PLANTGOED” naar de landbouwers toe, om hen ertoe te bewegen hun hoeves met groen in te kleden. En ook op tal van andere plaatsen in Vlaanderen werd gestart met haagplantacties op het stramien van ‘Behaag het Landschap’.
PLANTAFSTANDEN voor hoogstamvruchtbomen:
Belangrijk bij het aanplanten van hoogstamvruchtbomen zijn de plantafstanden.
Net zoals de rassenkeuze kun je hieraan achteraf niets meer wijzigen.
Plant de bomen nooit te dicht bij elkaar want bomen hebben zonlicht nodig om
bloembotten te vormen en de volwassen bomen moeten nog steeds rondom
toegankelijk zijn voor de snoei en het plukken van fruit. Ook de bladeren zijn
gebaat bij de juiste plantafstand want zij hebben lucht nodig om op te drogen na
een regenbui zodat witziekte, schurft, monilia, kanker en allerhande schimmels
zich niet kunnen vestigen.
Richtlijnen voor een liefhebbersboomgaard op vruchtbare leembodem en vertrekkend van plantgoed met zaailing onderstam zijn:
|
Appel |
10 m x 10 m |
|
Peer |
8 m x 8 m |
|
Pruim, perzik, nectarine, abrikoos, amandel, mispel |
7 m x 7 m |
|
Kers |
12 m x 12 m |
|
Okkernoot |
12 m x 12 m |
Voor een gemengde boomgaard rekenen we op een afstand van 10 m x 10 m, met
daarbij eventueel een boordrij van peer of pruim met een tussenafstand van 7 m.
Voor een boomgaard op armere grond kunnen bovengenoemde afstanden verminderd
worden met 1 à 2 meter.
Vanzelfsprekend kan je met behulp van bovenstaande richtlijnen zelf gaan
puzzelen en een eigen gepersonaliseerd aanplantschema opmaken. Vergeet echter
niet de soorten bij elkaar te houden voor een goede bestuiving en indien de
grondwatertafel niet gelijk is voor het hele perceel, kers en appel op de beste
delen te voorzien.
APPEL
OOGSTAPPEL (Transparente Blanche)
Smaak : zuur en sappig; wordt zoet, maar dan gauw
melig
Pluk : eind juli; verbruik tot half augustus
Vruchtbaarheid : vroeg, regelmatig en hoog
Ziektes en plagen : tamelijk gevoelig voor kanker en bloedluis
Standplaats : geen speciale eisen
Gebruik : verse consumptie + verwerking tot appelmoes
JACQUES LEBEL
Smaak : lichtzure, sappige appel met zacht
vruchtvlees en vettige schil
Pluk : begin september, verbruik tot eind december
Vruchtbaarheid : zeer vroeg, onregelmatig (beurtjaren) en groot
Ziektes en plagen : gevoelig voor schurft en wollige bloedluis, tamelijk
gevoelig voor kanker, maar zieke bomen blijven doorgroeien en produceren
Standplaats : geen hoge eisen
Gebruik : vooral voor appelmoes (veel sap), ook verse
consumptie
PRESIDENT ROULIN RGF
Smaak : lichtzure appel met zacht vruchtvlees
Pluk : eind september, verbruik tot eind december
Vruchtbaarheid : vroeg, regelmatig en hoog
Ziektes en plagen : zeer weerstandbiedend
Standplaats : geen speciale eisen
Gebruik : vooral voor appelmoes (weinig sap), ook verse
consumptie
STERAPPEL (Kalvijntje, St.-Niklaasappel)
Smaak : aangenaam zoet, licht gearomatiseerd
Pluk : tweede helft van september, verbruik tot eind
december
Vruchtbaarheid : laat, tamelijk regelmatig, middelmatig tot goed
Ziektes en plagen : zeer gevoelig voor de appelmade (wormstekigheid),
waardoor veel vruchten vroegtijdig afvallen.
Standplaats : niet op droge gronden
Gebruik : verse consumptie, ook voor sap en appelmoes
SCHONE VAN BOSKOOP (Renet)
Smaak : eerder zure, zeer aromatische appel met ruwe
schil
Pluk : half oktober, verbruik tot half februari
Vruchtbaarheid : eerder laat, regelmatig en goed
Ziektes en plagen : gevoelig voor schurft, kanker, wollige bloedluis en
wormstekigheid
Standplaats : liefst op voedselrijke, niet te droge grond
Gebruik : verse consumptie en alle verwerkingen
RADOUX RGF
Smaak : knapperige appel met fijne smaak
Pluk : begin oktober, verbruik tot maart
Vruchtbaarheid : vroeg, niet geheel regelmatig, hoog
Ziektes en plagen : zeer weerstandbiedend, tamelijk gevoelig voor late val
Standplaats : liefst kleiachtige en kalkrijke grond
Gebruik : verse consumptie en appelmoes
FRANSE RENET
Smaak : zoet, heerlijk gearomatiseerd
Pluk : zo laat mogelijk in oktober, verbruik tot april
Vruchtbaarheid : niet al te vroeg, regelmatig en matig
Ziektes en plagen : gevoelig voor kanker en rode spin
Standplaats : liefst kleiachtige en kalkrijke grond
Gebruik : verse consumptie en appelmoes
KEULEMAN (Schapemuil)
Smaak : gewoon, verbetert na bewaren in kuilen; vast
vlees en weinig sappig
Pluk : zo laat mogelijk in oktober, verbruik tot april
Vruchtbaarheid : vroeg, regelmatig, rijkdragend
Ziektes en plagen : gevoelig voor schurft en rode spin, zeer sterk tegen
kanker
Standplaats : geschikt voor de meeste gronden, liefst op zware grond
Gebruik : matig tot goede eetappel op het einde van de winter
PEER
BRUINE KRIEKPEER (Oogstpeertje)
Smaak : zoetzuur, licht, bitter en sappig, maar gauw
melig
Pluk : eind juli, verbruik binnen de 10 dagen
Vruchtbaarheid : regelmatig en goed
Ziektes en plagen : weerstandbiedend
Standplaats : geen speciale eisen, goed bestand tegen wind
Gebruik : verse consumptie
CONFERENCE
Smaak : heerlijk zoet; vruchtvlees zacht, sappig en
smeltend
Pluk : eind september, verbruik tot eind oktober
Vruchtbaarheid : vroeg, regelmatig en hoog
Ziektes en plagen : licht gevoelig voor kanker en perevuur
Standplaats : op voedzame grond met goede vochtvoorziening
Gebruik : verse consumptie en sap
LEGIPONT
Smaak : zoet en gearomatiseerd; vruchtvlees fijn,
smeltend en sappig
Pluk : eind september, verbruik tot eind november (niet
wachten tot ze geel worden)
Vruchtbaarheid : middelmatig laat, regelmatig en goed
Ziektes en plagen : licht gevoelig voor schurft
Standplaats : liefst op vrij warme, voedzame, voldoende vochtige
grond
Gebruik : verse consumptie; zeer geschikt voor inblikken en
verduurzamen in bokalen; ook voor sap
COMTESSE DE PARIS
Smaak : zoet, zonder speciaal aroma; vruchtvlees
halffijn en sappig, soms vorming van steencellen
Pluk : zo laat mogelijk in oktober, verbruik in december
en januari
Vruchtbaarheid : vroeg, regelmatig en goed
Ziektes en plagen : weerstandbiedend
Standplaats : warme, voedzame, vochtige en eerder lichte grond;
beschut tegen de wind (vruchten niet houtvast)
Gebruik : vers consumptie, ook om te stoven indien niet rijp
SAINT-REMY
Smaak : /
Pluk : zo laat mogelijk in oktober, verbruik tot mei
Vruchtbaarheid : zeer vroeg, regelmatig en goed
Ziektes en plagen : weerstandbiedend
Standplaats : geen speciale eisen, beschut tegen de wind (vruchten
niet houtvast)
Gebruik : uitsluitend als stoofpeer
PRUIM
REINE CLAUDE d’OULLINS (geel)
Smaak : sappig, zoet, gearomatiseerd; middelmatig
vast vlees
Pluk : eerste helft van augustus
Vruchtbaarheid : eerder laat, regelmatig (indien goed weer tijdens de
bloei) en voldoende hoog
Ziektes en plagen : onderhevig aan Monilia‑vruchtrot
Standplaats : geen speciale eisen
Gebruik : dessertvrucht van de hoogste kwaliteit
QUEEN VICTORIA (rood)
Smaak : zoet; middelmatig vast vlees
Pluk : rond half augustus
Vruchtbaarheid : vroeg, regelmatig en buitengewoon hoog
Ziektes en plagen : onderhevig aan loodglans en Monilia‑vruchtrot
Standplaats : geen speciale eisen
Gebruik : gewone kwaliteit als dessertvrucht, zeer goed voor
inblikken en steriliseren
REINE CLAUDE d’ALTHAN (paars)
Smaak : zeer goed, zoet, sappig en verfrissend
Pluk : tweede helft van augustus
Vruchtbaarheid : vrij vroeg (vanaf 3e of 4e jaar na
planting), regelmatig en goed
Ziektes en plagen : gevoelig voor de loodglansziekte
Standplaats : geen speciale eisen
Gebruik : dessertvrucht van de hoogste kwaliteit
KERS & KRIEK
Voor alle kersen gelden de volgende standplaatseisen:
- de ideale grond bestaat uit een dikke laag leem of zandleem. Je kunt deze best
ook eens losploegen om vastgekoekte lagen in de ondergrond te doorbreken.
- ook de vochtvoorziening is van belang: niet te droog in de zomer en goed
ontwaterd in de winter.
EARLY RIVERS
Smaak : zeer goed en zoet
Pluk : half juni
Vruchtbaarheid : tamelijk vroeg, regelmatig en matig goed
Ziektes en plagen : zeer gevoelig voor bacteriekanker, tamelijk vatbaar voor
vruchtrot, ongevoelig voor barsten
Gebruik : dessertvrucht
CASTOR
Smaak : goed, zoet en bij rijpen zacht
Pluk : eerste helft juli
Vruchtbaarheid : tamelijk laat, matig tot goed
Ziektes en plagen : weinig gevoelig, ook vrijwel ongevoelig voor barsten
Gebruik : dessertvrucht
NOORDKRIEK
Smaak : zuur en zeer zacht vruchtvlees
Pluk : tweede helft van juli
Vruchtbaarheid : vroeg en onregelmatig (in de draagjaren goed)
Ziektes en plagen : gevoelig voor loodglans, tak- en bloesemsterfte,
bladvalziekte en Monilia‑vruchtrot, maar ongevoelig voor barsten
Gebruik : dessertvrucht + voor inleg, confituur en gebak
NOTELAAR
NIET-VEREDELDE WALNOOT
Vruchtbaarheid : treedt laat in (7e of 8e
jaar na planting). Als de boom alleen staat, kan het zijn dat hij niet goed
draagt wegens een slechte bevruchting
Ziektes en plagen : gevoelig voor bacteriebrand en bladvlekkenziekte,
waardoor er bladbeschadiging en bladval optreedt, wat de productie
ongunstig beïnvloedt
Standplaats : op een beschutte, zeer zonnige plaats. Hij kan
bevriezen bij zeer strenge vorst (dus niet op laaggelegen grond planten)
Kostprijs : 13 euro/stuk
|
Let er bij de samenstelling wel op dat een pakket uit maximum
4 bomen bestaat. |
ADVIES VOOR DEELNEMERS AAN DE ACTIE ‘4 VOOR 2’
De kans op slagen van deze plantactie (en eigenlijk gelijk welke aanplanting) hangt hoofdzakelijk af van het advies dat zowel bij de keuze van het plantgoed als bij het aanplanten zelf gegeven wordt. Wij willen als initiatiefnemers dan ook zoveel mogelijk tegemoetkomen aan Uw vraag naar advies bij de keuze, het aanplanten en het onderhoud.
Nationale boomgaardenstichting: www.boomgaardenstichting.be
Bestellen kan tot 23 februari 2011.
Meer info:
Jeroen Vermeersch, milieuambtenaar
Ann Van Acker
Marktplaats 2, 8840 Staden
Tel. : 051 708 201
Fax : 051 704 286
E-mail :
jeroen.vermeersch@staden.be;
ann.vanacker@staden.be